اصول مدیریت در سال جدید [بررسی اصول از دیدگاه فایول، تیلور و مدیریت نوین]

اصول مدیریت

اگر مدیریت عمارت بزرگی باشد که طبقات و بخش‌های گوناگونی دارد، اصول مدیریت، پایه این عمارت را تشکیل می‌دهند. هرکدام از صاحب نظران در علم مدیریت، عمارتشان را مطابق با نقشه‌ای که در ذهن خودشان طراحی کرده بودند، ساخته‌اند. به همین دلیل است که اکنون پاسخ‌های متفاوتی برای سوال اصول مدیریت چیست، وجود دارد. در این مقاله قصد داریم عمارت‌های مدیریت صاحب‌ نظران مختلف در این حوزه را بررسی کنیم تا بفهمیم هرکدام از آن‌ها چه چیزی را به عنوان سنگ‌بنای مدیریت می‌شناسند.

بعد از مطالعه این مقاله، می‌توانید چارچوبی کاربردی برای رویکرد مدیریتی خود در نظر بگیرید. سپس وظایفی که انجام می‌دهید را با توجه به اصل‌های مدیریت بررسی کنید تا متوجه شوید که آیا شیوه مدیریتی شما اصولی است یا به اصلاح نیاز دارد.

منظور از اصول مدیریت چیست؟

مدیریت به معنی استفاده از منابع انسانی، مادی و غیرمادی برای دستیابی به اهداف است. مدیریت را می‌توان در یک جمله تعریف کرد، اما اجرای همین تعریف ساده، به علم، هنر و تجربه زیادی نیاز دارد و هرکسی نمی‌تواند از پس آن برآید.

منظور از اصول مدیریت چیست؟
اصول مدیریت در اجرای تعریف مدیریت ، به مدیر کمک می‌کنند. این اصول زیربنای موفقیت در مدیریت را تشکیل می‌دهند و حاصل تحقیقات و تجربه اساتید بزرگ هستند. ما در این مقاله پاسخ سوال «اصول مدیریت چیست؟» را با توجه به چهار مدل کاربردی ارائه می‌دهیم که نسبت به سایر مدل‌های مدیریتی معتبرتر هستند و توسط افراد حرفه‌ای و باتجربه در زمینه مدیریت تدوین شده‌اند.

این چهار مدل عبارتند از:

  • اصول پنجگانه مدیریت (این مدل با نام اصول چهارگانه مدیریت هم شناخته می‌شود)
  • اصول ۱۴گانه مدیریت فایول
  • اصول مدیریت تیلور
  • اصول مدیریت نوین

۵ اصل کلیدی مدیریت چیست؟

اصول پنجگانه مدیریت شامل برنامه‌ریزی، سازماندهی، به کار گماردن، هدایت و رهبری و کنترل است. در بعضی از منابع، اصل به کار گماردن نیز به عنوان زیرمجموعه‌ای از هدایت و رهبری در نظر گرفته می‌شود. به همین دلیل اصول مدیریت را به چهار دسته اصلی تقسیم می‌کنند. در ادامه توضیحاتی درباره هرکدام از این اصول ارائه خواهیم داد.

۱. برنامه‌ریزی

هنری فایول می‌گوید تدوین برنامه کاربردی و خوب برای دستیابی به اهداف سازمان، سخت‌ترین کاری است که یک مدیر باید انجام بدهد. برای برنامه‌ریزی ابتدا باید اهداف بلند مدت، میان‌ مدت و کوتاه مدت سازمان را مورد بررسی قرار دهید. با توجه به این اهداف، می‌توانید برای بازه‌های زمانی مختلف سازمان برنامه‌ریزی کنید. 

۵ اصل کلیدی مدیریت چیست؟

ایده‌آل‌گرایی در برنامه‌ریزی یکی از مهم‌ترین ضعف‌های مدیران در برنامه‌ریزی است. آن‌ها برنامه سازمانشان را بدون توجه به پتانسیل منابع انسانی و مادی، انعطاف و قابلیت‌های سازمان می‌چینند. این برنامه‌ها معمولا خیلی بیشتر از سطح توانمندی‌های سازمان هستند، در نتیجه هیچوقت اجرا نمی‌شوند و اهداف تحقق پیدا نمی‌کند.

۲. سازماندهی

کسب و کارها وقتی به درستی کار می‌کنند که به معنای واقعی کلمه «سازمان» باشند؛ یعنی ساختار درستی داشته باشند، فرایندها و وظایف هر بخش به دستیابی به اهداف کمک کند، هر بخش نیروی انسانی کافی و منابع مادی مورد نیازش را در اختیار داشته باشد.

۵ اصل کلیدی مدیریت چیست؟

مدیران برای سازماندهی باید مواردی که در ادامه نام می‌بریم را به درستی مشخص کنند:

  • بخش‌های مختلف سازمان، وظایف و اهداف هر بخش
  • ارتباطی که بین بخش‌های مختلف سازمان وجود دارد
  • افرادی که در هر بخش فعالیت می‌کنند
  • ارتباطی که بین اعضای مختلف هر بخش وجود دارد
  • ارتباطی که بین اعضای بخش‌های مختلف سازمان وجود دارد
  • شرح وظایف هرکدام از افرادی که در سازمان کار می‌کنند

احتمالا تاکنون بارها شنیده‌اید که سازمان باید شبیه به یک ساعت عقربه‌ای قدیمی باشد؛ چنین ساعتی توسط یک ساعت‌ساز سازماندهی شده و هرکدام از قسمت‌های آن، وظیفه خاصی را انجام می‌دهند. ساعت زمانی به درستی کار می‌کند که تمام قسمت‌ها در جای خودشان قرار گرفته باشند (تعیین بخش‌های مختلف سازمان)، سالم باشند و هماهنگ با سایر بخش‌ها کار کنند (تعیین وظایف هر بخش و ارتباط آن با سایر قسمت‌ها) و انرژی مورد نیازشان از طریق باتری به دست آورند (تأمین منابع مورد نیاز برای بخش‌های مختلف سازمان).

 

۳. به کار گماردن

وقتی ساختار یک سازمان چیده می‌شود، تمام قسمت‌ها و پست‌های آن مشخص می‌شود. اکنون باید افراد مناسب در این پست‌ها مشغول به کار شوند. یکی از اصول مدیریت، استخدام حرفه‌ای نیروی انسانی است. اینکه تشخیص بدهید چه فردی در کدام بخش از سازمان باید کار کند و چه توانمندی‌هایی باید داشته باشد، به شما کمک می‌کند تعریف مدیریت را به درستی اجرا کنید و سازمان را به اهدافش برسانید.

فعالیت هر فرد در پوزیشن شغلی مناسب و با توجه به توانمندی‌هایی که دارد، هم برای سازمان و هم برای کارکنان منفعت خواهد داشت. 

 

۴. رهبری

رهبری با مدیریت و ریاست تفاوت دارد. رهبر فردی تأثیرگذار در مجموعه است که افراد را ترغیب می‌کند با انگیزه وظایفشان را انجام بدهند و صد درصد تلاششان را برای دستیابی به اهداف سازمانی، صرف کنند. به کار گماردن هم بخشی از اصل رهبری محسوب می‌شود؛ تفاوت بین مدیریت و ریاست را در مقاله ای دیگر به صورت کامل بررسی کرده ایم و ۱۰ تفاوت جالب بین آنها را به تفصیل بیان کرده ایم.

زیرا یک رهبر در وهله اول می‌داند هرکدام از زیردستانش برای کدام موقعیت شغلی، بیشترین پتانسیل را دارند. بعد از ارائه بهترین موقعیت به هر شخص، او را در جهت مسیر صحیح هدایت می‌کند و راهنمایی‌های لازم را به او ارائه خواهد داد. اگر تمایل دارید می تواند تفاوت رهبری و مدیریت را در مقاله ی دیگر مطالعه کنید.

۵. کنترل

در سازمان‌هایی که به صورت اصولی مدیریت می‌شوند، مدیر به کارمندان اختیار می‌دهد، اما از کنترل آن‌ها دست نمی‌کشد.

۵ اصل کلیدی مدیریت چیست؟

در ۴ اصول مدیریت قبلی، مدیر برای سازمان برنامه‌ریزی کرده، ساختار درستی برای اجرای برنامه‌ها چیده، افراد را در موقعیت درست قرار داده و مسیر درست را به آن‌ها نشان داده است. بعد از این گام‌ها، سازمان شروع به حرکت در مسیر می‌کند و اکنون مدیر باید سازمان را کنترل کند تا مطمئن شود در مسیر تعیین‌شده حرکت می‌کند و همه افراد کارشان را به درستی انجام می‌دهند.

اگر تا اینجای کار برایتان سوال شده  مدیریت چیست و مدیر کیست ، پیشنهاد می کنیم حتما مقاله ای که در این ارتباط نوشته ایم را مطالعه کنید.

 

اصول مدیریت فایول چیست؟

همانطور که در ابتدای مقاله گفتیم، کارشناسان مختلف نظرات گوناگونی درباره اصول مدیریت در سازمان دارند. یکی از معتبرترین نظریه‌هایی که در این زمینه وجود دارد، اصول مدیریت فایول است. او یکی از مشهورترین دانشمندان علم مدیریت است که تئوری‌های بسیاری در این زمینه ارائه داده.

اصول مدیریت فایول چیست؟

فایول در ابتدا به عنوان یک مهندس معدن کار می‌کرده، اما به دلیل شایستگی‌ها و دانشی که در زمینه مدیریت داشته، در نهایت به سمت مدیر عاملی می‌رسد و به یک متخصص و تئوریسین علم مدیریت تبدیل می‌شود. اصول مدیریت فایول ۱۴ مورد هستند که در ادامه مقاله آن‌ها را توضیح خواهیم داد.

برخی از افراد به اشتباه به دنبال اصول ۵گانه مدیریت فایول هستند و تصور می‌کنند برنامه‌ریزی، سازماندهی، بکار گماردن، رهبری و کنترل که پیش از این درباره آن‌ها صحبت کردیم، نظریه فایول هستند. اصول مدیریت فایول تفاوت زیادی با اصول ۵گانه مدیریت ندارد و در نهایت همه آن‌ها به فرایند مدیریت کاربردی در سازمان‌ها اشاره می‌کنند، اما از نظر علمی دو مبحث مجزا هستند.

 

دوره جامع آموزش مدیریت کاربردی

اصول مدیریت فایول

فایول اصول مدیریت را به ۱۴ بخش تقسیم می‌کند و بر همین اساس، وظایف مدیریت را نیز توضیح می‌دهد. در ادامه این ۱۴ اصل را نام می‌بریم و توضیحاتی درباره هرکدام از آن‌ها نیز ارائه خواهیم داد.

۱. تقسیم کار

کارهای بزرگ و کلی سازمان باید به وظایف کوچک‌تر تقسیم شوند و هر فرد یا تیم مسئول انجام برخی از این وظایف باشد.

۲. اختیار

کارکنان سازمان باید به اندازه سمت، دانش و موقعیتی که در سازمان دارند، حق دستور دادن، تصمیم‌گیری و اختیار داشته باشند.

۳. نظم

نظم در نتیجه رهبری موثر و کنترل درست ایجاد می‌شود و کارمندان را مجاب می‌کند که از قوانین سازمان پیروی کنند.

اصول مدیریت فایول چیست؟

۴. وحدت فرماندهی

هر شخص در سازمان فقط باید از یک نفر دستور بگیرد. در صورتی که یک تیم یا فرد در سازمان دو مقام مأفوق داشته باشد، دوگانگی ایجاد می‌شود و سازمان با مشکل مواجه خواهد شد.

۵. وحدت هدف

همه اعضای سازمان باید برای رسیدن به یک هدف مشخص تلاش کنند. بهتر است این هدف توسط رهبر سازمان، اما با مشورت اعضای مختلف تعیین شده باشد.

۶. اولویت قرار دادن منافع سازمان

صلاحیت یک شخص یا تیم نباید نسبت به صلاحیت کل سازمان ارحج باشد. منافع سازمان باید توسط تمام اعضا به عنوان اولین اولویت شناخته شود و همه باید از آن تبعیت کنند.

۷. پاداش

دستاوردهای سازمان هم برای مدیر و هم برای اعضای سازمان است. همه کارکنان باید به اندازه شایستگی‌هایی که دارند دستمزد بگیرند و حتی پاداش دریافت کنند.

اصول مدیریت فایول چیست؟

۸. تمرکز در تصمیم‌گیری

سازمان‌هایی که نقش کارمندان را پررنگ می‌کنند، تمرکز زدایی دارند و اگر زیاد از حد باشد، هر شخص ممکن است قدرتی بیش از حد به دست آورد. در مقابل سازمان‌هایی که به نقش کارمندان اهمیتی نمی‌دهند، تمرکز زایی می‌کنند و اگر بیش از حد باشد، سازمان به شیوه‌ای دیکتاتوری مدیریت خواهد شد. تعادل بین تمرکز زایی و تمرکز زدایی جزو وظایف مدیریت از دیدگاه فایول است.

۹. رعایت سلسله مراتب سازمانی

زنجیره مدیران از بالاترین مرتبه تا پایین‌ترین سطح مدیریت به عنوان زنجیره عددی فرمان شناخته می‌شود. وجود این زنجیره و سلسله مراتب برای سازمان ضروری است. ارتباط سالم در این زنجیره هم اهمیت بسیاری برای کارمندان و مدیران دارد.

۱۰. نظم در محیط کار

از دیدگاه فایول، نظم باید در تمام قسمت‌های سازمان و حتی در محل کار هم وجود داشته باشد. محل کار هر کارمند باید مشخص باشد و ابزار مورد نیاز برای کارش در اختیار او قرار بگیرد.

۱۱. انصاف

مدیر باید نسبت به کارمندان خود منصف باشد و با آن‌ها رفتاری محترمانه داشته باشد. تبعیض در سازمان یکی از بزرگ‌ترین گناهان در مدیریت است!

اصول مدیریت فایول چیست؟

۱۲. ثبات کارکنان

مدیران باید تغییر کارمندان را به حداقل برسانند. با سازماندهی و بکار گماردن، می‌توان این مورد از وظایف مدیریت از دیدگاه فایول را به درستی انجام داد.

۱۳. ابتکار عمل

کارمندان سازمان باید بتوانند آزادانه ایده‌هایشان را بیان کنند و در انجام وظایفشان خلاقیت داشته باشند. این موضوع هم برای بهینه‌سازی فرایندهای سازمانی کاربرد دارد و هم به کارمندان انگیزه بیشتری می‌دهد.

۱۴. کار گروهی

در سازمان باید شرایط مختلف فیزیکی و روانی برای کار گروهی وجود داشته باشد. اعتماد، هماهنگی و ارتباط مهم‌ترین اصول کار تیمی سالم در سازمان است.

اصول مدیریت از دیدگاه تیلور

تیلور به عنوان پدر مدیریت علمی شناخته می‌شود. او اعتقاد دارد که اصول مدیریت باید به گونه‌ای باشد که بیشترین منافع را هم برای کارفرما و هم برای کارمند ایجاد کند. او اصول مدیریتی خود را در ۴ مورد خلاصه کرده است.

اصول مدیریت از دیدگاه تیلور

در ادامه اصول مدیریت علمی تیلور را توضیح می‌دهیم.

  • مدیریت علمی: تیلور معتقد است مدیران باید به جای آزمون و خطا، از روش‌های علمی استفاده کنند. آن‌ها باید تصمیماتشان را بر اساس علم بسنجند و بهترین روش را بر اساس رویکردهای علمی انتخاب کنند.
  • استخدام کارمندان برمبنای علم: تیلور می‌گوید مهارت و دانش کارمندان، تنها اصولی است که باید برای استخدام در نظر گرفته شود و سایر معیارها، جزو فرعیات به شمار می‌رود.
  • تربیت علمی کارکنان: تیلور معتقد است دانش کارمندان سازمان باید مطابق با شیوه‌های علمی بروزرسانی شود تا آن‌ها به شیوه‌ای که برای سازمان کارآمد است، تربیت شوند.
  • رابطه نزدیک با کارمندان: مطابق با اصول مدیریت تیلور، مدیران باید با کارمندان روابط خوبی برقرار کنند و از این طریق انگیزه لازم برای انجام وظایف به بهترین شکل را به آن‌ها بدهند. او همچنین معتقد است وظایف سازمان باید به درستی بین مدیران و کارمندان تقسیم شود؛ مدیران فکر کنند و تصمیم‌ بگیرند و کارمندان تصمیمات آن‌ها را اجرا کنند.

روش های اجرای نظریه تیلور، اصول مدیریت تیلور، مزایا و معایب این نظریه و… را در مقاله مدیریت علمی تیلور بررسی کرده ایم.

 

پیج اینستاگرام دکامی

 

اصول مدیریت نوین در مدیریت کاربردی سازمان‌های ایرانی

اصول مدیریت نوین یک وجه تمایز کلیدی نسبت به سایر اصول مدیریتی دارد. در مدیریت نوین، تمام دانش و مهارت مدیریت و روش‌هایی که برای مدیریت یک سازمان کاربرد دارد، با توجه به شرایط فعلی درونی و بیرونی سازمان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اصول مدیریت نوین

به عنوان مثال یک مدیر ایرانی هنگام بررسی وظایف مدیریتی خود،‌ به آنچه در دانشگاه و به صورت تئوری یاد گرفته، بسنده نمی‌کند. این مدیر با توجه به شرایط فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی ایران، تصمیم می‌گیرد چه اصولی را در سازمانش اجرا کند و چه رفتاری با کارکنان داشته باشد.

در ادامه به ویژگی‌های مدیران نوین اشاره می‌‌کنیم:

  • مدیران نوین خلاقیت را در خود پرورش می‌دهند و از خلاقیت سازمانی استقبال می‌کنند.
  • آن‌ها از دیدگاه یک مشتری به کسب و کارشان نگاه می‌کنند تا نیازهای او را تشخیص بدهند و ایرادهای احتمالی را پیدا کنند.
  • آن‌ها به کار تیمی بهای بسیاری می‌دهند و می‌توانند تیم را به خوبی برای رسیدن به هدف نهایی سازمان هدایت کنند.
  • مدیران نوین وظایف مدیریت را انجام می‌دهند، اما برنامه‌هایی همراستا با تغییرات دارند تا بتوانند سازمان را حتی در شرایط بحران هم مدیریت کنند.
  • آن‌ها به ارتباط موثر با کارمندان اهمیت می‌دهند.
  • ارائه محصول باکیفیت در کنار مارکتینگ حرفه‌ای جزو برنامه‌های مدیران نوین است.
  • آن‌ها به ارزش‌های معنوی هم اهمیت می‌دهند و تمرکز آن‌ها به منافع مالی و شخصی خودشان محدود نمی‌شود.

اصول مدیریت نوین نکات ظریف و کلیدی بسیاری دارد. مدیران برای پیدا کردن این نکات دو راه پیش روی خود دارند؛ یا باید تجربه کنند و به مرور زمان به این نکات برسند یا اینکه در دوره‌ای معتبر درباره مدیریت نوین و کاربردی در ایران شرکت کنند تا یاد بگیرند چطور می‌توانند از اصول مدیریت نوین در سازمانشان استفاده کنند.

راه اول به سال‌ها زمان و تجربه و شکست نیاز دارد، اما با آموزش می‌توان مسیر طولانی مدیریت را کوتاه‌تر کرد و بدون آزمون و خطا سازمان را به سر منزل مقصود رساند.

اصول مدیریت کارکنان چیست؟

منابع انسانی یکی از مهم‌ترین منابع سازمان هستند و مدیریت آن‌ها پیچیده‌تر از سایر منابع سازمان است. به همین دلیل لازم است به صورت اختصاصی اصولی برای مدیریت منابع انسانی در سازمان تدوین شود. مدیران مختلف اصول مدیریتی گوناگونی برای تعامل با کارمندانشان در نظر می‌گیرند.

اصول مدیریت کارکنان چیست؟

ما در این بخش به چند اصل کاربردی برای مدیریت کارمندان اشاره می‌کنیم.

  • آموزش نظم و ترتیب با برگزاری جلسات منظم و قرار داشتن مدیر در جریان امور کارکنان سازمان
  • هدایت و رهبری کارمندان برای حرکت در مسیر صحیح
  • توجه به منافع کارمندان در سازمان و کمک به آن‌ها برای دستیابی به اهداف فردی
  • تدوین سیستم پاداش و تنبیه اصولی و برنامه‌ریزی برای ارتقای شغلی آن‌ها
  • تأمین منابع مورد نیاز و به‌روز برای کارمندان
  • نظرسنجی و تعامل با کارمندان برای بهینه‌سازی فرایندها
  • تعیین اهداف کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت برای کارمندان در سازمان

کلام آخر؛ شما نقشه عمارت مدیریتی خود را چطور می‌کشید؟

در این مقاله بررسی کردیم اصول مدیریت چیست و تئوری‌های صاحب نظران مختلف در علم مدیریت را بررسی کردیم. تفاوتی ندارد شما مطابق با اصول ۱۴گانه فایول رفتار کنید یا به ۵ اصل کلیدی مدیریت پایبند باشید؛ تنها نکته مهم این است که چارچوبی اصولی به عنوان زیربنای رویکرد مدیریتی خود در نظر بگیرید و مطابق با آن رفتار کنید. در میان انواع مختلف اصول مدیریت نوین، برای سازمان‌های امروزی کاربردی‌تر است؛

زیرا انعطاف بیشتری دارد و به مدیران کمک می‌کند به شیوه‌ای کاربردی از اصل‌هایی که برای خود تعیین کرده‌اند، استفاده کنند. ما در کارگاه مدیریت کاربردی، اصول مدیریت نوین در ایران را آموزش می‌دهیم و به شما کمک می‌کنیم در سازمان‌های ایرانی به عنوان یک مدیر موفق عمل کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره این کارگاه، روی لینک کلیک کنید.

 

در دوره جامع مدیریت کاربردی، ۲۳ قانون و قاعده حرفه ای مدیریت در ایران ارائه می شود که به تنهایی می توانند از شما مدیری برجسته بسازند

دوره جامع مدیریت کاربردی

 

5 دیدگاه برای “اصول مدیریت در سال جدید [بررسی اصول از دیدگاه فایول، تیلور و مدیریت نوین]

  1. اشتراک‌ها: تعریف مدیریت چیست؟ مهمترین ویژگی یک مدیر از زبان ارشیا دکامی +ویدئو

  2. اشتراک‌ها: انواع سبک های رهبری {بهترین سبک رهبری} + سبک های لیکرت، هرسی و بلانچارد

  3. اشتراک‌ها: اصول و وظایف مدیریت | 5 وظیفه اصلی مدیر چیست؟ | ارشیا دکامی

  4. اشتراک‌ها: 7 راهکار کاربردی در مدیریت کارکنان برای سال جدید | ارشیا دکامی

  5. اشتراک‌ها: انواع مدیریت [معرفی 19 نوع در ایران + شرح وظایف مدیر] ؛ ارشیا دکامی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دانلود رایگان کتاب

بزرگترین اشتباه مدیران
کتاب تا 5 دقیقه دیگر در ایمیل شما خواهد بود
کتاب را برایم ارسال کن
کتاب
close-link

دانلود رایگان کتاب

بازخورد موثر مدیریتی
کتاب تا 5 دقیقه دیگر در ایمیل شما خواهد بود
کتاب را برایم ارسال کن
feedback
close-link