مدیریت منابع انسانی چیست؟

مدیریت منابع انسانی چیست؟ با توجه به فضای رقابتی در کسب و کارهای امروز منابع انسانی بعنوان یک مزیت رقابتی در سازمان ها، ارزشمند ترین سرمایه یک کسب و کار محسوب می شود. در سازمانهای امروزی اهمیت خلاقیت ، نوآوری و انگیزه بالای نیروی انسانی بر کسی پوشیده نیست. بنابراین وظیفه خطیر مدیریت منابع انسانی می تواند این مهم را برای شرکت ها و سازمانها برآورده سازد. پاسخ به ” مدیریت منابع انسانی چیست ” بسیار مهم است چرا که باعث حفظ و نگهداشت هر چه بهتر منابع انسانی سازمان می شود. در این مقاله سعی دارم ضمن تعریف های مرتبط با مدیریت منابع بشری و وظایف مدیر منابع انسانی، ۱۰ نکته کلیدی مدیریت منابع بشری در ایران را نیز توضیح دهم.

 

منظور از منابع انسانی چیست؟

اصطلاح منابع انسانی برای اولین بار در دهه ۱۹۶۰ میلادی ابداع شد و با توجه به اینکه به ارزش روابط کار و موضوعاتی مانند انگیزه، رفتار سازمانی و ارزیابی عملکرد می پرداخت به شدت جلب توجه کرد. منظور از منابع انسانی تمامی افرادی است که درسطوح مختلف سازمان (شغل های مختلف) مشغول به کار هستند. در برخی منابع از منابع انسانی به عنوان منابع بشری نیز یاد شده است.

 

مفهوم مدیریت منابع انسانی چیست؟

مدیریت منابع انسانی (HRM) فرایندی است که اساساً رویه ها، وظایف، فعالیت ها و سیاست های کلیدی یک سازمان را در رابطه با دارایی های اصلی خود یعنی کارمندان پوشش می دهد، از جمله  استخدام، اخراج، آموزش، ارزیابی عملکرد، تدوین سیاست ها و استراتژی های حفظ و نگهداشت کارمندان.

What is human resource managementمدیریت منابع انسانی برای توصیف “مدیریت و توسعه” کارمندان در یک سازمان به کار می رود که وظیفه اصلی آن نظارت بر همه امور مربوط به مدیریت سرمایه های انسانی سازمان است. همچنین مدیریت منابع انسانی شامل توسعه و اجرای برنامه هایی است که برای افزایش اثربخشی یک سازمان یا کسب و کار طراحی شده اند.

 

واحد منابع انسانی کجاست؟

واحد منابع انسانی یک شرکت یا سازمان معمولاً وظیفه ایجاد، اجرا و نظارت بر سیاست های حاکم بر کارمندان و ارتباط سازمان با کارمندان خود را بر عهده دارد. همچنین واحد منابع انسانی برای توصیف افراد و دپارتمانی که مسئولیت مدیریت منابع مرتبط با کارمندان را بر عهده دارد، استفاده می شود.

در سازمان های بزرگ واحدی به نام واحد منابع انسانی، کار مدیریت منابع انسانی را انجام می دهد. اما در شرکت های کوچکتر معمولا واحدی به نام واحد اداری، مدیریت منابع انسانی را به عنوان بخشی از وظایف خود (البته نه چندان خوب) انجام می دهد و در کسب و کارهای کوچک معمولا خبری از منابع بشری نیست! این موضوع نشان می دهد که بغیر از سازمان های بزرگ در ایران، شرکت ها و کسب و کارهای کوچک در ایران هنوز به اهمیت منابع انسانی پی نبرده اند و نسبت به آن بی توجه هستند.

 

مدیریت منابع انسانی در کسب و کارهای کوچک

من در مقاله ای با نام ” همه چیز درباره ی شرح وظایف مدیر منابع انسانی ” این موضوع را به طور دقیقتری مورد بررسی قرار داده ام که توصیه میکنم حتما آن را مطالعه نمایید. مقاله ای جالب و کامل در این زمینه است.

مدیریت منابع انسانی

چرا مدیریت منابع انسانی مهم است؟

اهمیت مدیریت منابع انسانی طی ۲۰ سال گذشته به میزان قابل توجهی افزایش یافته است، زیرا نقش آن از ابتدای استخدام، مصاحبه، تعیین حقوق و دستمزد و برنامه ریزی برای حفظ و نگهداری منابع انسانی غیرقابل انکار است. تیم HR به طور فعال در دستیابی به اهداف استراتژیک سازمان، با کمک به توسعه فردی کارمندان، ارزیابی عملکرد آنها و توسعه فرهنگ سازمانی نقش بسزایی دارند.

تیم مدیریت منابع انسانی امروزه مسئولیت کارهای بسیار بیشتری نسبت به کارمندان سنتی یا وظایف اداری بر عهده دارد و می تواند با انجام صحیح وظایف اصلی خود با بهره وری بالای کارکنان بسیار مفید واقع شوند.

آنها بهترین نیروها را استخدام می کنند، سپس آموزشهای لازم را به انها می دهند و آنها را آماده ورود به محیط کار می نمایند. همچنین با پایش عملکرد کارمندان، ارائه پیشنهادهای قدردانی به مدیران و ایجاد محیطی شاد و پویا، به بالا بردن انگیزه کارمندان کمک شایانی می کنند. در واقع باید گفت تیم مدیریت منابع انسانی می تواند برای سازمان ارزش افرینی بالایی داشته باشد.

پرفسور دِیو اولریش، استاد دانشگاه روسکو، معتقد است نقش تیم مدیریت منابع انسانی اضافه کردن ارزش به کسب و کار است. او در این ویدیو در مورد نحوه ارزش آفرینی منابع انسانی توضیحاتی می دهد.

 

فرآیند مدیریت منابع انسانی

در ادامه به صورت کلی به فرآیند مدیریت منابع انسانی می پردازیم:

Principles of human resource management

  1. رسیدگی به دغدغه های کارکنان
    بر خلاف مدیران شرکت که نظارت بر کار روزانه کارمندان را دارند، واحد منابع بشری با رسیدگی به نگرانی های کارمندان مانند مزایا، حقوق و دستمزد، برنامه های بازنشستگی و رشد و توسعه آنان، می تواند به بالا بردن سطح انرژی کارکنان کمک های شایانی کند. کار آنها همچنین ممکن است شامل حل و فصل اختلافات بین کارمندان یا بین کارمندان و مدیران آنها باشد.

  2. جذب کارمندان جدید
    تیم مدیریت منابع انسانی در استخدام کارکنان با نظارت بر فرآیند استخدام (بررسی ها و مصاحبه های اولیه، آزمایش اعتیاد، سو پیشینه و غیره) به جذب افراد مناسب توسط مدیران کمک می کند.

  3. مدیریت فرایند جدایی کارکنان از سازمان
    تیم مدیریت منابع بشری در صورت ترک کار یا اخراج کارمندان باید مجموعه خاصی از کارها از جمله تکمیل روند قانونی ترک کار را انجام دهد. تسویه حساب نهایی کارمند، دریافت کالاها یا منابعی که در اختیار کارمند بوده است، نیز از جمله این کارها در زمان ترک کار است. البته کمک به حفظ شأن کارمند در زمان ترک کار و انجام این عملیات در کمال احترام جزو اساسی این فرآیند است. پیشنهاد می کنم مقاله ی نحوه اخراج کارمند را مطالعه بفرمایید.

  4. افزایش و حفظ انگیزه کارمندان
    تیم های کارآمد HR کارمندان شرکت را ترغیب می کنند که تمام تلاش خود را برای موفقیت کلی شرکت بکنند. آنها غالباً با ایجاد محیطی مثبت و کارآمد بعلاوه طراحی سیستم های ارزیابی عملکرد، سعی در بالا بردن انگیزه کارمندان می کنند. واحد منابع بشری این کار را با توسعه فردی کارکنان، برنامه ریزی های آموزشی، تسهیلات رفاهی و ایجاد فرهنگ مثبت و حمایتی تکمیل می کنند.

  5. طراحی سیستم ارزیابی عملکرد
    یکی دیگر از موارد مهم در فرآیند مدیریت منابع انسانی طراحی سیستم ارزیابی عملکرد است. سیستمی که بتواند عملکرد روزانه کارمندان را به اهداف اصلی سازمان پیوند بزند و میزان نزدیکی کارمندان به این اهداف را ارزیابی و پاداش تعریف نماید.

  6. برنامه ریزی ارتقا شغلی کارمندان
    منابع انسانی در فرآیند مدیریت منابع انسانی، کارمندانی که لازم است ارتقاء پیدا کنند را شناسایی کرده و جهت ارتقاء آنان، اقدامات لازم را انجام دهد. چرا که یکی از مهمترین دلایل ایجاد استرس در کارکنان، عدم ارتقاء است. بسیاری از کارمندان در وجود خود امکان پیشرفت و ارتقاء شغلی را می بینند، ولی مدیریت هیچ وقت و یا خیلی دیر به این مهم پی می برد. لذا این وظیفه واحد منابع انسانی است که این افراد را شناسایی و برنامه ای برای ارتقا آنان تدوین نماید.

بسیار خوب تا اینجا در مورد منابع انسانی و مدیریت منابع انسانی همچنین فرآیند کلی مدیریت منابع انسانی صحبت کردیم.

حتما بخوانید: همه چیز درباره ی شرح وظایف مدیر منابع انسانی 

 

مهارت مدیر، در مدیریت منابع انسانی یعنی چه؟

در سازمانهای متوسط و بزرگ معمولا واحدی به نام منابع انسانی وجود دارد و پست سازمانی به نام مدیر منابع انسانی در آن تعریف و فعال است. همچنان که در بالا گفتیم در کسب و کارهای کوچکتر واحد اداری این وظیفه را برعهده دارد.
متاسفانه بسیاری از مدیران گمان می کنند این واحدهای منابع انسانی است که باید به منابع انسانی (منابع بشری) سازمان رسیدگی کنند و کار مدیریت منابع انسانی را انجام دهند. باید بگویم این تصور کاملا غلط است!

مهارت مدیریت منابع انسانی را هر مدیری باید داشته باشد، چه مدیر در سازمانهای خیلی کوچک دو تا سه نفره مشغول به کار باشد و چه در سازمانهای بسیار بزرگ. به هر ترتیب هر مدیری مشغول مدیریت کردن افراد است و این افراد هستند که باید خوب مدیریت و هدایت بشوند تا بتوانند اهداف سازمان، بخش و یا واحد را به نتیجه برسانند. هر مدیری نیازمند مهارت مدیریت منابع انسانی است چه یک نفر را مدیریت کند و چه هزار نفر.

در گروه آموزشی ارشیا دکامی ، مطالب کاربردی فراوانی برای مدیریت منابع انسانی به طور پیوسته منتشر می شود. همه ی نکات، کاربردی هستند و به سادگی در سازمانها و فرهنگ ایرانی قابل استفاده هستند.

حتما بخوانید: وظایف مدیریت : ۵ وظیفه اصلی مدیر چیست؟ 

 

اصول مدیریت منابع انسانی چیست؟

در ادامه اصول مدیریت منابع انسانی را مطرح می کنم که به نظر من برای هر مدیری حیاتی و از اولویت هاست.

۱- محیط کاری مناسب ایجاد کنید

برای اینکار ضروری است که در ابتدا یک نکته مهم را بررسی کنید و ببینید چقدر باعث می شوید که هر روز صبح کارمندان بی صبرانه منتظر آمدن در محل کارشان باشند. داشتن محیط کار دلپذیر و شاد می تواند افراد را به محیط کارشان دلبسته کند.

بهترین امکانات را در محیط کار در اختیار آنان بگذارید. شما روی کارمندانتان سرمایه گذاری سنگین می کنید، بنابراین تجهیزات به روز، محیط مناسب و خوشایند، سرویس رفت امد مناسب و … در اختیارشان قرار دهید. سالن غذاخوری و سرویس بهداشتی خوب می توانند در بهبود فضا و محیط کار کمک های شایانی به بکند.

۲- به کارمندان احترام بگذارید

یکی از اصول مدیریت منابع انسانی احترام گذاشتن به کارمندان است. این کار می تواند باعث بالا رفتن بهره وری افراد شود . هر انسانی یک نیاز درونی قدرتمند دارد به نام احترام . پس شما این نیاز را به آنها بدهید و بهره وری بالا را دریافت کنید.
توصیه میکنم این فیلم را که  در خصوص احترام به کارمندان است را حتما ببینید.

 
۳- شفاف سازی وظایف را در اولویت کارهایتان قرار دهید

به یاد داشته باشید که کارمندان هم مثل خودتان وقتی از کارشان لذت می برند که در محیط کار بسیار کارامد و موثر باشند. لذا باید شرح وظایف هر شغلی را به طور مرتب باز بینی و بروزرسانی کنید.

از طرفی کارمندان یک شرکت باید بتوانند به وضوح بیان کنند که اهداف شرکت چیست و چطور می توان به این اهداف دست پیدا کرد. کارمندان همچنین باید درک کنند که چگونه تلاشهای آنها با هدف سازمان ارتباط یا هماهنگی دارد.

۴- توانمندسازی کنید

تفویض اختیار یکی روشهای قدرتمند توانمندسازی نیروی انسانی است که اغلب مدیران از آن غافل هستند. مدیران، بیشتر به تقسیم کار روی می اورند تا تفویض اختیار. تفویض اختیار با تقسیم کار متفاوت است.

ابتدا به افراد مسئولیت های پایینی بدهید و بعد از کسب موفقیت هایشان، اختیارات آنان را بیشتر و کارهای بیشتری را به آنها تفویض اختیار کنید تا آنان را هر روز توانمندتر کنید. کارگاه تفویض اختیار در مدیریت می تواند در مورد اصول تفویض اختیار موثر به شما کمک های شایانی بکند.

۵- منصفانه به افراد حقوق بدهید

پرداخت حقوق منصفانه از اصول مدیریت منابع انسانی است. شما نمی توانید حقوق پایینی پرداخت کنید و به دنبال مدیریت منابع انسانی عالی باشید. چرا که حقوق معقول و عرف جامعه جزو نیازهای اولیه کارکنان است و در موردش نباید تعلل یا بحث کرد.

تمامی روشهای افزایش انگیزه کارمندان و انگیزه بخشی کارمندان بر این اصل استوار هستند که شما حقوق عرف جامعه کار را پرداخت می کنید. شما نمی توانید حقوق پایین تر از عرف پرداخت کنید و بعد انتظار داشته باشید افراد به طور پیوسته در اختیار سازمان باشند. البته پرداخت بالای حقوق هم محرک خوبی نیست و انگیزه ایجاد نمی کند. حقوق را در حد متعادل و عرف بازار کار پرداخت کنید، سپس روی جنبه های دیگر افزایش انگیزه کارمندان تمرکز کنید.

۶- استانداردهای واضح کاری تعریف کنید

شما باید به عنوان مدیر برای تمامی سطوح کاری و عملکردی افراد استانداردهای شفاف و قابل فهم تعریف کنید و این استانداردها باید برای هرکسی قابل دستیابی باشد. سپس پله پله این استانداردها را افزایش دهید. در افزایش استانداردها کوتاهی نکنید. استانداردهای بالا باعث تحرک و شادابی تیم می شود و البته سطح انگیزه افراد را بالا می برد.
همچنین باید با تک تک افراد در مورد این استانداردها و اهداف مورد نظرتان به بحث بپردازید و با انها به توافق برسید.

من در کارگاه هدف گذاری و برنامه ریزی موثر در مدیریت روشهای کاربردی بسیاری را برای تعریف اهداف و نحوه اطلاع رسانی این اهداف به کارمندان را آموزش می دهم.

۷- عملکرد افراد را ارزیابی کنید

ارزیابی عملکرد افراد از اصول مهم مدیریت منابع انسانی است . اگر نتوانید در این بخش به خوبی عمل کنید مطمئن باشید دچار اشتباهات فاحشی در پرداخت ها ، تشویق ها و تنبه ها می شوید که آسیب های زیادی به منابع انسانی وارد می سازد. افراد توانمند دیده نمی شوند و افرادی که عملکرد خوبی ندارند هم خودشان را در سایه افراد توانمند قرار می دهند و شما هرگز موفق به کشف این تفاوت ها نخواهید شد. عدم ارزیابی عملکرد یکی از نابود کننده های انگیزه منابع انسانی است.

حتما بخوانید: ۰ تا ۱۰۰ ارزیابی عملکرد کارکنان و مزایای آن

 

۸- بازخورد بدهید

بازخورد دادن هم یکی دیگر از اصول مدیریت منابع انسانی است. بازخورد دادن می تواند سطح انگیزه افراد را به شدت بالا ببرد تا آنجایی که من به بازخورد می گویم تزریق داروی انگیزشی به سازمان.

از طرف دیگر ندادن بازخورد باعث ایجاد سوتفاهم های بسیاری در سازمان می شود.
پیشنهاد می کنم وبینار بازخورد موثر مدیریتی را رایگان دانلود کنید تا بتوانید این مهارت را در خودتان افزایش دهید.

۹- نگذارید افراد احساس نا امنی کنند

امنیت شغلی برای همه ی انسانها مهم است. هیچ وقت کارکنان تان را تهدید نکنید. تهدید به اخراج و یا تهدید به بیکار شدن می تواند مانند یه موریانه مغز کارکنان شما را بخورد و انگیزه انها را نابود کند. این تهدیدات باعث از بین رفتن خلاقیت افراد خواهد شد. البته به انها هم قول کار دائمی را ندهید چون هیچ شرکتی نمی تواند اینده را پیش بینی کند از طرفی ممکن است فردی به خوبی کار نکند و تلاشی برای رسیدن به استانداردهای سازمان نکند و شما مجبور به اخراج باشید. تهدید به اخراج از خود اخراج خطرناکتر است هر زمانی که تصمیم به اخراج یک فرد گرفتید همان موقع ان را اجرا کنید تهدید نکنید.

۱۰٫ الگوی خوبی باشید

اگر شما مدیر پرخاشگری هستید، تیم شما از شما برداشت خوبی نخواهد داشت و حتما دچار اشتباهات زیادی خواهند شد . مدیریت با پرخاشگری بسیار زیانبار است. افراد به شما نگاه می کنند سپس در سازمان رفتار می کنند کارکنان مانند کودکان هستند الگوهای خود را از مدیران انتخاب می کنند و بر اساس عملکرد آنان اقدام می کنند. بنابراین مودب ، وقت شناس ، وفادار نسبت به شرکت و کار آمد باشید تا الگوی مناسبی برای کارمندانتان باشید.

 

اگر می خواهید به صورت حرفه ای تیم سازی کنید و تیم با انگیزه ای داشته باشید، سیستم کنترلی اصولی طراحی کنید و عملکرد کارمندانتان را ارزیابی کنید، بهترین ها را در سازمانتان استخدام کنید و … می‌توانید در « دوره آنلاین مدیریت » ثبت نام کنید.

دوره آنلاین مدیریت

20 دیدگاه برای “مدیریت منابع انسانی چیست؟

  1. نصیراحمد شکیب گفته:

    متاسفانه در هیچ شرکت خصوصی و نهاد دولتی این شیوه ها به کار گرفته نشده است و حقوق کارمندان به شکل درست ان اجرا نشده، امیدوارم مطالب تون رو افزایش دهید تا تغییری در رفتار مدیران به وجود بیاید.
    عالی نگاشته اید.

  2. اشتراک‌ها: تعریف مدیریت چیست ؟ - daniko

  3. اشتراک‌ها: اهمیت استخدام کارشناس منابع انسانی | وظایف کارشناسان منابع انسانی | اهمیت استخدام کارشناس منابع انسانی در کسب‌وکارهای کوچک

  4. اشتراک‌ها: ۷ مورد از مهارت های نرم مدیران که هر مدیری باید بداند + مثال | ارشیا دکامی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دانلود رایگان کتاب

بزرگترین اشتباه مدیران
کتاب تا 5 دقیقه دیگر در ایمیل شما خواهد بود
کتاب را برایم ارسال کن
کتاب
close-link

دانلود رایگان کتاب

بازخورد موثر مدیریتی
کتاب تا 5 دقیقه دیگر در ایمیل شما خواهد بود
کتاب را برایم ارسال کن
feedback
close-link