تحلیل swot چیست؟ معرفی و آموزش ماتریس swot

تحلیل swot چیست؟

تحلیل swot بخشی از تفکر استراتژیک در کسب و کار است. بسیاری از فرمول‌ها و استراتژی‌هایی که امروزه برای کسب و کار استفاده می‌شوند، قبلا در میدان جنگ به کار می‌رفتند. احتمالا اگر سرلشکرهای تاریخ الان زندگی می‌کردند، بخاطر قدرت تفکر استراتژیکشان می‌توانستند بزرگ‌ترین کسب و کارهای دنیا را راه‌اندازی کنند!

زمانی که فرمانده سپاهی قصد داشت استراتژی جنگی را بچیند، باید ابعاد مختلف سپاه خود و دشمن را مورد بررسی قرار می‌داد. استراتژی او باید به گونه‌ای چیده می‌شد که دشمن متوجه ضعف‌های سپاهش نشود. همچنین باید کاری می‌کرد که کوچک‌ترین نقاط قوت هم در چشم دشمن بزرگ به نظر برسند. علاوه بر آن باید نقاط ضعف و قوت حریف را هم بررسی می‌کرد تا مبادا فریب بخورد. خلاصه آنکه چیدن استراتژی جنگی کار بسیار سختی بود و به زمان و تفکر نیاز داشت.

امروزه میدان‌های نبر جای خود را به بازارهای کار داده‌اند و فرماندهان سپاه، مدیران هستند. آن‌ها باید تفکر استراتژیک داشته باشند و سازمان را برای رسیدن به اهداف آماده کنند. در این مقاله قصد داریم یکی از روش‌های فرماندهی کسب و کار به نام تحلیل swot را به شما آموزش دهیم.

 

 

swot چیست؟

swot چیست

ما در فارسی همه عبارات را ساده تلفظ می‌کنیم. مثلا همین عبارت swot در کشورهای دیگر سوات خوانده نمی‌شود. نام آن روش تحلیل اس دبلیو او تی است! اما باید اعتراف کنیم که سوات راحت‌تر است و به همین دلیل در این مقاله ماهم از همین روش تلفظ متداول استفاده می‌کنیم.

پیش از اینکه به سراغ تحلیل swot برویم باید بدانیم که swot چیست؟ این عبارت مخفف چهار کلمه است:

  • Strengths: نقاط قوت.
  • Weaknesses: نقاط ضعف.
  • Opportunities: فرصت‌ها.
  • Threats: تهدید‌ها.

به همین سادگی شما متوجه شدید swot چیست! با استفاده از روش تحلیل swot شما می‌توانید استراتژی مناسبی برای رقابت در بازار بچینید. در این روش تحلیل تمام عوامل داخلی و خارجی شرکت باید مورد بررسی قرار گیرند. نکته مهم دیگری هم در پاسخ به سوال روش swot چیست وجود دارد. در تعریف swot برای سازمان شما باید مشخص شود که در کجا قرار دارید و در آینده می‌توانید کجا باشید.

 

مفهوم swot بخشی از مدیریت استراتژیک است

به نظر شما چرا نمی‌توان یک ربات را در رأس یک سازمان برای مدیریت قرار داد؟ استراتژی مهم‌ترین دلیل آن است. مفهوم swot و مدیریت استراتژیک در کلمه ساده به نظر می‌رسند. تعریف‌های مختلفی برای مدیریت استراتژیک وجود دارد. مثلا یکی از تعریف‌ها می‌گوید منابع به گونه‌ای مدیریت شوند که سازمان به اهداف تعیین شده برای آن برسد. دقیقا مانند برنامه‌ای که یک فرمانده برای پیروزی در جنگ می‌چیند. اما چیدن این برنامه به همین سادگی نیست.

مفهوم swot بخشی از مدیریت استراتژیک است

در مدیریت استراتژیک باید همه جوانب درونی و بیرونی را بررسی کرد. بعد از آن باید تمام راه‌هایی که به کمک آن می‌توان به هدف رسید را پیدا کرد. استراتژی در این مرحله وارد می‌شود و می‌گوید: از بین اطلاعات جمع آوری شده، راهی را انتخاب کن که کم‌ترین منابع را مصرف کند، بیشترین بازدهی را داشته باشد و در زمان کوتاه‌تری تو را به مقصود برساند. مفهوم swot به شما کمک می‌کند اطلاعات مورد نیاز برای استراتژی را به دست آورید. اما بعد از آن تحلیل swot ابزار شما برای پیدا کردن بهترین راه رسیدن به هدف خواهد بود.

حتما بخوانید: تفاوت مدیریت و رهبری 

 

اهمیت تجزیه و تحلیل swot

برخی از مدیران به این فکر می‌کنند که مفهوم swot (نقاط ضعف و قوت، فرصت‌ها و تهدیدها) در طول مسیر مشخص می‌شود. مثلا زمانی که به پیروزی می‌رسید، یعنی نقطه قوتی داشته‌اید و زمانی که شکست می‌خورید، یعنی ضعفی در سازمان وجود دارد. آن‌ها تصور می‌کنند این‌ها کاملا بدیهی هستند و نیازی به تجزیه و تحلیل swot ندارند.

اهمیت تجزیه و تحلیل swot

در ادامه دلایل اهمیت تجزیه و تحلیل swot را بیان می‌کنیم. با این کار متوجه می‌شوید که بدون سوات، چه فرصت‌هایی را از دست می‌دهید.
• با استفاده از تجزیه و تحلیل swot می‌توانید پیشبینی کنید. بنابراین خیلی از مشکلات در سازمان شما ایجاد نخواهد شد.
• با استفاده از سیستم مدیریت استراتژیک و سوات می‌توانید برنامه مدونی برای حرکت در مسیر داشته باشید. بنابراین نیاز شما به تصمیمگیری‌های فورس کم‌تر می‌شود.
• سوات فقط برای استراتژی کلی سازمان کاربرد ندارد. شما می‌توانید در ابتدای هر کمپین تبلیغاتی هم از تجزیه و تحلیل swot استفاده کنید.

 

مزیت‌های تحلیل swot

دلایلی که در قسمت‌های قبل بیان کردیم، مربوط به دلیل اهمیت تفکر استراتژیک بودند.

مزیت‌های تحلیل swot

اما سوات مزیت‌های انحصاری هم دارد. مزیت‌های تحلیل swot عبارت است از:

• نقاط ضعف و قوت، فرصت‌ها و تهدیدها به صورت کاملا شفاف شناخته می‌شوند.
• هدایت جلسات استراتژی کسب و کار با استفاده از داده‌های جدول اس دبلیو او تی بسیار ساده‌تر است.
• از دیگر مزیت‌های تحلیل swot این است که ذهن افراد را منسجم می‌کند. بنابراین اعضای اتاق فکر شرکت شما راحت‌تر می‌توانند به ایده‌های خلاقانه فکر کنند.
• زمانی که برای نوشتن جدول سوات اقدام می‌کنید، متوجه نکاتی می‌شوید که تا پیش از این توجه شما را جلب نکرده بودند.
• استفاده از این روش، ریسک تصمیم‌گیری را کاهش می‌دهد. چرا که با اطلاعات دقیق‌تری تصمیم گیری خواهید کرد.

 

معایب تحلیل سوات

تعداد مزیت‌ها خیلی بیشتر از معایب تحلیل سوات است. در ادامه به نقاط ضعف این سیستم ارزیابی و مدیریت استراتژِیک اشاره کرده‌ایم.

  • احتمال دارد مدیران نتوانند تشخیص دهند هر داده باید در کدام قسمت از ماتریس قرار بگیرد. این موضوع تحلیل سوات را با مشکل مواجه می‌کند.
  • ارزیابی‌ها به صورت کاملا ذهنی انجام می‌شود. به همین دلیل ممکن است یک شخص متوجه همه swotهای موجود در سیستم نشود.
  • در برخی موارد ممکن است مدیران تحلیل swot را به اشتباه انجام دهند و استراتژی نامناسبی برای سازمان در نظر بگیرند.

 

دوره جامع آموزش مدیریت کاربردی

 

 

ماتریس swot چیست؟

جدول یا ماتریس swot جمع بندی تمام اطلاعاتی است که درباره سازمان به دست می‌آورید. ماتریس swot ۲×۲ است که هر یک از حروف S، W، O، T در یکی از خانه‌‌‌های آن قرار می‌گیرند.
ماتریس پیش از تحلیل swot باید کشیده شود. در ادامه درباره قسمت‌های مختلف ماتریس اس دبلیو او تی صحبت کرده‌ایم.

  • در ردیف اول جدول ماتریس swot، نقاط قوت و نقاط ضعف سازمان نوشته می‌شوند. به این ردیف مسائل درونی سازمان می‌گوییم.
  • در ردیف دوم فرصت‌ها و تهدید‌ها نوشته می‌شود. به این ردیف مسائل بیرونی سازمان می‌گوییم.
  • در ستون اول باید نکات مثبت نوشته شود. بنابراین نقاط قوت و فرصت‌ها در ستون اول نوشته می‌شوند.
  • در ستون دوم نکات منفی نوشته می‌شود. بنابراین نقاط ضعف و تهدیدها باید در ستون دوم نوشته شوند.

با توجه به تعاریف بالا، ماتریس swot شبیه شکل زیر خواهد شد.

ماتریس swot چیست

تا اینجای کار همه چیز را به صورت کامل تعریف کردیم و مفاهیم را مورد بررسی قرار دادیم. اکنون اطلاعات کافی درباره اینکه مفهوم، تعریف و ماتریس swot چیست را در اختیار دارید. از بخش‌‌های بعدی وارد آموزش عملی مارتیس و تحلیل swot خواهیم شد.

 

حتما بخوانید: اصول ایجاد انگیزه در کارکنان 

 

روش کشیدن جدول swot چیست؟ (جدول سوات چیست؟)

اکنون می‌دانیم که اجزای مختلف جدول swot چیست. اما چگونه باید چنین جدولی را بکشیم؟ در برخی موارد تشخیص اینکه یک نکته جزو نقاط قوت به شمار می‌رود یا فرصت است، کار ساده‌ای نیست. به همین دلیل ممکن است چند بار اولی که مشغول کشیدن این جدول هستید، مدام از خود بپرسید اجزای جدول سوات چیست یا این داده در کدام قسمت باید قرار بگیرد.
برای راهنمایی بهتر شما در ادامه توضیح داده‌ایم که اجزای مختلف جدول swot چیست. این تعاریف کار شما را برای تحلیل swot هم راحت‌تر می‌کنند.

 

نقاط قوت

هر مزیتی که باعث می‌شود شما بتوانید محصولات بیشتری بفروشید و مشتریان بهتری پیدا کنید. به یاد داشته باشید که این مزیت‌ها باید در اختیار سازمان شما قرار داشته باشند و خودتان بتوانید در آن‌ها تغییر ایجاد کنید. مزیت‌هایی که کنترل آن‌ها از دست شما خارج است، جزو نقاط قوت جدول سوات محسوب نمی‌شوند.

 

نقاط ضعف

نقاط ضعف

هرچیزی که روند رشد سازمان شما را متوقف کرده است، یک نقطه ضعف محسوب می‌شود. البته باید به خاطر داشته باشید که نقاط ضعف هم به مسائل داخلی سازمان شما مرتبط هستند؛ نه خارج از آن.

این موارد می‌توانند ویژگی‌های کلیدی باشند که رقبای شما از آن‌ها بهره‌مندند و شما به دلیل نداشتن آن، در رقابت عقب مانده‌اید. این موضوع در تحلیل swot اهمیت بسیاری دارد.

 

فرصت‌ها

فرصت‌ها شامل شرایط مثبتی هستند که از بیرون برای سازمان شما ایجاد شده است. یعنی خودتان در ایجاد آن نقشی نداشته‌اید. تنها کافی است از این فرصت‌ها استفاده کنید. البته تجربه نشان می‌دهد، سازمان‌هایی که نقاط قوت بهتری دارند، فرصت‌های بهتری نیز به دست می‌آورند.

 

تهدیدها

تهدیدها متضاد فرصت‌ها به شمار می‌روند. یعنی شرایط بیرونی که مانع پیشرفت شما می‌شوند و باید راهکاری برای از بین بردن آن‌ها پیدا کنید. آن‌ها در ماتریس نوشته می‌شوند تا چاره اندیشی برایشان، جزو استراتژی‌های سازمان قرار بگیرد. اکنون شما می‌دانید که قسمت‌های مختلف جدول سوات چیست.

 

نمونه ماتریس swot

در این قسمت برای هر یک از قسمت‌های ماتریس swot مثال‌هایی ارائه می‌دهیم. با توجه به نمونه ماتریس سوات می‌توانید متوجه شوید که هر داده‌ای باید در کدام بخش از ماتریس قرار بگیرد.

 

نمونه نقاط قوت در swot

نمونه نقاط قوت در swot

• اعتبار برند.
• مزیت‌های رقابتی محصولات.
• نیروی انسانی حرفه‌ای.
• مدیریت موفق سازمان.
• سیستم بازاریابی حرفه‌ای.
نقاط قوت در تحلیل swot باید تقویت شوند.
نمونه swot نقاط ضعف
• کمبود نیروی حرفه‌ای در سازمان.
• برند تازه کار و ناشناخته.
• هزینه تمام شده زیاد برای خدمات و محصولات.
• سیستم بازاریابی غیر حرفه‌ای و عدم شناخت بازار هدف.
• کیفیت پایین خدمات، محصولات، پشتیبانی و… .
راهکارهای پیشنهادی در تحلیل swot باید در جهت از بین بردن این نقاط ضعف باشد.

 

فرصت‌ها در نمونه swot

  • کشف نیاز جدید در بازار.
  • استقبال مشتریان از تغییراتی که در سازمان ایجاد شده است.
  • قوانینی که به توسعه کسب و کار شما کمک می‌کنند.
  • ایجاد فرصت صادرات.
  • افزایش تقاضا بدون اینکه شما تلاشی برای آن کرده باشید.

استراتژی مدیریتی شما باید به گونه‌ای باشد که از فرصت‌های پیش رو بیشترین بهره را ببرید.
بسیاری از فرصت‌ها بین شما و رقبا مشترک است. بنابراین کسی که اولین و بهترین استفاده را از فرصت‌های پیش رو داشته باشد، برنده میدان خواهد بود.

 

تهدیدها در نمونه ماتریس swot

  • تحریم و فیلتر.
  • تغییر نیاز بازار در حوزه فعالیت شما.
  • قدرت گرفتن رقبا.
  • قوانین محدودکننده.
  • شایعات و فضای رقابتی ناسالم در بازار.

تهدیدها در نمونه ماتریس swot

استراتژی‌های تحلیل swot باید به گونه‌ای باشد که این تهدیدها را خنثی کند تا کم‌ترین میزان اثر را روی سازمان داشته باشد. به کمک تعریف و نمونه ماتریس swot اکنون می‌دانید که چگونه باید اطلاعات را یادداشت کنید.

 

روش تحلیل سوات چیست؟

بعد از تکمیل ماتریس باید به سراغ تحلیل سوات بروید. همانطور که در قسمت‌های قبلی بیان کردیم، فاکتورهای نوشته شده به دو بخش عوامل برون و درون سازمانی تقسیم می‌شوند.
آنچه که درون سازمان رخ می‌دهد، در اختیار ما قرار دارد. بنابراین می‌توانیم استراتژی‌هایی بچینیم که نقاط قوت قبلی را تقویت و موارد جدیدی هم ایجاد کند. در یک سازمان استراتژیک همچنین نقاط ضعف روز به روز کم‌تر می‌شوند. چیدن چنین استراتژی‌هایی یعنی شما تحلیل swot را به درستی انجام داده‌اید.

روش تحلیل سوات چیست

استراتژی مناسب برای فرصت‌ها و تهدیدهای برون سازمانی تنها واکنش ما در برابر این شرایط را مشخص می‌کند. بگذارید با ذکر یک مثال این موضوع را بهتر توضیح دهیم. اگر سازمان شما یک ماشین باشد، فرصت‌ها و تهدیدها هر چیزی هستند که در مسیر رسیدن به مقصد ایجاد می‌شوند. مثلا یک دست انداز تهدید است. شما نمی‌توانید دست انداز را از جاده حذف کنید، اما می‌توانید با استراتژی ترمز پیش از رسیدن به دست انداز، کاری کنید که این تهدید به ماشین شما آسیب نرساند.
در مقابل مسیرهای میانبری که در نقشه هستند، فرصت به شمار می‌روند. شما خودتان نمی‌توانید همیشه یک مسیر میانبر جدید ایجاد کنید. اما باید از مسیر کوتاهی که اکنون پیدا کرده‌اید، بروید تا سریع‌تر به مقصد خود برسید.
پس به طور کلی می‌توانیم بگوییم که تحلیل سوات یعنی نقشه‌ای که برای رسیدن به مقصد نهایی سازمان می‌کشید. برای این نقشه هم از اطلاعات موجود در جدول swot استفاده می‌کنید.

 

آموزش swot برای استراتژی کسب و کار

با توجه به ماتریس و تحلیل swot می‌توانیم تکیک‌هایی برای آموزش swot داشته باشیم. در ادامه یک ماتریس سوات را می‌کشیم:

 

ماتریس سوات  S
نقطه قوت
 W
نقطه ضعف
O
فرصت
SO WO
T
تهدید
ST WT

با توجه به ماتریس بالا می‌توان چهار استراتژی کلی استخراج کرد. تمام بخش‌های آموزش swot و تحلیل آن به صورت کلی حول محور همین چهار استراتژی ساده می‌چرخد.

 

استراتژی SO

این استراتژی مانند بال پرواز سازمان است. به کمک فرصت‌های موجود و نقاط قوت می‌توانید به اهداف سازمانی خود نزدیک‌تر شوید.

 

استراتژی WO

‌در این بخش بررسی کنید که آیا فرصت‌های پیش روی سازمان شما می‌توانند نقشی در از بین بردن نقاط ضعف داشته باشند یا خیر. اگر پاسخ مثبت است، به سراغ تحلیل swot و چیدن استراتژی مناسب بروید.

 

استراتژی ST

این بخش از آموزش swot بهترین راهی است که برای مقابله با تهدیدها استفاده می‌شود. سازمان‌ها از نقاط قوت خود برای خنثی کردن تهدیدها استفاده می‌کند. در آموزش swot متوجه می‌شویم که سازمانی با نقاط قوت زیاد مانند یک دریاست. تهدید هم سنگی است که به سمت دریا پرتاب می‌شود. پس عملا تأثیری روند کار سازمان ندارد.

 

استراتژی WT

تنها راهی که در چنین موقعیتی دارید، دفاع کردن است. یعنی باید استراتژِی بچینید که میزان آسیب‌های ناشی از تهدیدها و ضعف‌ها را تا حد امکان کاهش دهد. مانند لشکری که شکست خورده است و اکنون به دنبال راهی است که در حملات دشمن، سربازان خود را از دست ندهد.

 

آیا نرم افزار swot وجود دارد؟

نرم افزارهای مختلفی چون CRM برای تحلیل swot وجود دارند.

آیا نرم افزار swot وجود دارد

اما اگر قصد دارید با کامپیوتر این کار را انجام دهید، اکسل هم کفایت می‌کند. البته بسیاری از مدیران بدون نرم افزار swot تحلیل‌ها را انجام می‌دهند. چرا که با استفاده از کاغذ می‌توانند هر چیزی را در لحظه یادداشت کنند و نیازی نیست به سراغ سیستم بروند.
اینکه برای تحلیل swot به روش قدیم از کاغذ استفاده کنید یا به سراغ نرم افزار swot بروید، به سلیقه شخصی شما بستگی دارد.

 

نکات مهم برای استفاده از ماتریس سوات

تا اینجای کار درباره تمام قسمت‌های تحلیل swot توضیح دادیم. اما چند نکته جزئی دیگر وجود دارد که باید هنگام استفاده از ماتریس سوات به آن توجه داشته باشید.

  • اطلاعات ارائه شده در ماتریس سوات باید مبتنی بر واقعیت و داده‌ها باشند. آرمان‌ها یا تصورات گذشته خود را در تحلیل swot وارد نکنید تا بتوانید برای واقعیت‌ها استراتژی بچینید.
  • بهتر است به صورت تیمی المان‌های ماتریس سوات را بچینید تا بتوانید تمام اطلاعات را وارد جدول کنید.
  • صرف نوشتن ماتریس سوات به معنی پایان کار نیست. تحلیل swot و در نظر گرفتن استراتژی مناسب مرحله اصلی این کار به شمار می‌رود.
  • ماتریس swot منحصر به کل سازمان نیست. مدیر هر بخش می‌تواند برای بخش تحت نظارت خود تحلیل swot انجام دهد. این کار نتیجه بهتری برای سازمان خواهد داشت. چرا که بررسی فرصت‌ها، تهدیدها و نقاط ضعف و قوت همه اجزای یک سازمان بزرگ، در یک پروژه swot ممکن نیست.

 

پیج اینستاگرام دکامی

 

جمع بندی؛ مدل سوات را به تجربه یاد بگیرید

بسیاری از مدیران می‌شنوند که کسب و کارهای موفق از مدل سوات استفاده می‌کنند. اما زمانی که درباره آن سرچ می‌کنند، می‌بینند که اطلاعات ارائه شده شباهتی به شاه کلید ندارد! آن‌ها تصور می‌کنند که آموزش swot کامل نیست و به همین دلیل است که نتیجه‌ای نگرفته‌اند.

اما باید بدانید که شما با مطالعه این مقاله تمام اطلاعات موجود درباره ماتریس و تحلیل swot را به دست آورده‌اید. اکنون می‌توانید برای شرکت خود یک مدل سوات بکشید. اما تفاوت نتیجه‌ای که شما می‌گیرید با آنچه مدیران موفق به دست می‌آورند، تنها به دلیل تجربه‌ای است که در چیدن استراتژی درست دارند. آن‌ها می‌دانند چگونه باید از اطلاعات مدل سوات استفاده کنند تا بهترین استراتژی را برای کسب و کار خود بچینند.

 

در دوره جامع مدیریت کاربردی، ۲۳ قانون و قاعده حرفه ای مدیریت در ایران ارائه می شود که به تنهایی می توانند از شما مدیری برجسته بسازند

دوره جامع مدیریت کاربردی

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دانلود رایگان کتاب

بزرگترین اشتباه مدیران
کتاب تا 5 دقیقه دیگر در ایمیل شما خواهد بود
کتاب را برایم ارسال کن
کتاب
close-link

دانلود رایگان کتاب

بازخورد موثر مدیریتی
کتاب تا 5 دقیقه دیگر در ایمیل شما خواهد بود
کتاب را برایم ارسال کن
feedback
close-link